Açıkçası bu “3i/atlas” meselesi son zamanlarda o kadar çok karşıma çıktı ki, ilk başta ne olduğunu bile anlamadım bile. Sosyal medyada bir bakıyorum, haberlerde başka bir yerde duyuyorum derken, dedim ki “Tamam mimozaa, sen bu konuya bir el at!” Geçen gün kahvemi yudumlarken bir arkadaşımla konuşuyorduk, o da “Ya bu 3i/atlas ne ki, sürekli bir yerlerden çıkıyor?” diye sordu. İşte tam o an anladım ki, sadece ben değil, etrafımdaki birçok kişi de bu kavramla haşır neşir ama tam olarak ne olduğunu çözememiş durumda. Benim de içimde bir merak oluştu tabii, Türkiye’nin geleceğiyle ilgili konuşulan her şey gibi bu da ilgimi çekti (en az��ndan benim gördüğüm kadarıyla).
Lafı hiç uzatmadan, gelin şu 3i/atlas nedir, bir bakalım. Açıkçası, bu platformun adındaki “3i” aslında “İnovasyon”, “İhracat” ve “İnsan Kaynakları” kelimelerinin baş harflerinden geliyor. TÜBİTAK öncülüğünde hayata geçirilen bu dijital harita, Türkiye’nin dört bir yanındaki inovasyon ekosistemini bir araya getirmeyi hedefliyor. Yani aslında bir nevi, üniversitelerdeki bilim insanlarını, KOBİ’lerdeki girişimcileri, büyük şirketlerdeki araştırmacıları ve hatta bireysel mucitleri bile aynı çatı altında toplayan dev bir veri tabanı ve ağ. Bence bu, ülkemiz için gerçekten stratejik bir adım. Çünkü eskiden bu paydaşlar arasında bir iletişim eksikliği vardı; araştırmacılar bulgularını kimin kullanabileceğini bilemez, şirketler aradıkları uzmanlığı hangi akademisyenin sahip olduğunu keşfedemezdi. Gelin görün ki, bu adacıklar bir türlü birleşip koca bir kıta olamıyordu, bu da zaman ve kaynak israfına yol açıyordu. 3i/atlas, bu parçalı yapıyı ortadan kaldırarak işbirliğini teşvik etmeyi amaçlıyor. Bir startup’ın spesifik bir malzeme bilimi uzmanına ihtiyacı olduğunu düşünün; daha önce soğuk aramalarla ya da sınırlı ağlarla yetinmek zorundayken, şimdi potansiyel olarak bu uzmanı 3i/atlas üzerinde bulabilir. Bu, iş birliği için gerçekten bir dönüm noktası diyebilirim.
Peki ama neden şimdi bu kadar önemli oldu? Diyeceksiniz ki “Her zaman inovasyon, ihracat önemli değil miydi?” Elbette önemliydi. Ama işin ilginç tarafı, dijitalleşmenin hızlandığı, küresel rekabetin şiddetlendiği ve tedarik zincirlerinin kırılganlaştığı günümüzde, bu üç sacayağını bir araya getiren entegre bir yapıya her zamankinden daha çok ihtiyacımız var. 3i/atlas tam da burada devreye giriyor. Küresel çaptaki jeopolitik değişimler ve hızlı teknolojik eskime, ülkelerin kendi iç inovasyon sistemlerini sağlamlaştırmasını zorunlu kılıyor. Dış teknoloji transferine bağımlı kalmak riskli bir strateji haline geldi. 3i/atlas, bu bağlamda ulusal inovasyon ekosistemimizi daha dirençli ve kendi kendine yeterli hale getirme yolunda atılmış proaktif bir adım. Bir araştırmacıysanız ve projenize uygun bir yatırımcı arıyorsanız, ya da bir firma olarak yeni bir teknoloji geliştirmek istiyor ama doğru insan kaynağını bulamıyorsanız, bu platform size o köprüleri kurmayı vadediyor. Ayrıca, ülkemizin hangi niş alanlarda liderlik edebileceğini belirlemeye de yardımcı oluyor. Mesela, belirli bir yapay zeka türü hakkında çok sayıda akademik çalışma yayınlanıyorsa ve şirketler de bu alanda ihtiyaçlarını dile getirmeye başlıyorsa, 3i/atlas bu eğilimi fark edip araştırmayı ticari ürünlere dönüştürecek bağlantıları kolaylaştırabilir. Açıkçası, bu türden bir arayüzün ülkemizin potansiyelini ortaya çıkarmada ne kadar kritik olduğunu tahmin etmek bile zor değil.
Bu platformun temel hedeflerinden biri de, yerli ve milli teknoloji üretimini desteklemek. Biliyorsunuz, son dönemde bu konu çok konuşuluyor. Dışa bağımlılığı azaltmak, kendi teknolojimizi geliştirmek… 3i/atlas bu hedeflere ulaşmak için somut bir zemin sunuyor. Firmalar, üniversiteler, Ar-Ge merkezleri burada projelerini, ihtiyaçlarını ve yetkinliklerini paylaşıyor. Böylece ortaklıklar kuruluyor, bilgi akışı hızlanıyor. Yalnızca dışa bağımlılığı azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda tamamen yeni değer zincirleri oluşturma potansiyeli de taşıyor. Düşünsenize, şu an ithal ettiğimiz birçok bileşen veya yazılım modülü var. Eğer 3i/atlas, yerli alternatiflerin veya hatta daha üstün ürünlerin yaratılmasını kolaylaştırabilirse, bu sadece döviz tasarrufu sağlamakla kalmaz, aynı zamanda yüksek katma değerli istihdam yaratır ve fikri mülkiyetimizi güçlendirir. Kayseri’deki küçük bir startup’ın, küresel olarak rekabetçi bir ürün geliştirmek için İzmir’deki bir üniversite laboratuvarında tam da ihtiyaç duyduğu uzmanlığı bulduğunu hayal edin. Bu sadece bir teori değil; bu platform, bu tür bağlantıları gerçeğe dönüştürmeyi amaçlıyor. Bilemem, belki de bugüne kadar farkında olmadığımız nice cevher bu sayede ortaya çıkacak, kim bilir? Ben bu konuda çok umutluyum açıkçası (belki de sadece ben böyle düşünüyorumdur).
İşin insan kaynakları boyutuna gelirsek, o da ayrı bir mesele. Malum, özellikle teknoloji alanında nitelikli eleman bulmak çok zor. 3i/atlas, bu noktada yetenek havuzlarını da bir araya getirmeyi amaçlıyor. Yani, mezun olacak bir mühendis de, deneyimli bir yazılımcı da bu platform üzerinden kendine uygun iş imkanlarını veya projeleri bulabilecek. Ya da firmalar, aradıkları spesifik yeteneklere sahip kişilere daha kolay ulaşabilecek. Bu, hem işsizlikle mücadelede hem de doğru yeteneği doğru yere yönlendirmede büyük bir adım bence. Üniversiteler her yıl mezun veriyor, ancak bazen sektör talepleriyle mezunların becerileri arasında bir uyumsuzluk olabiliyor. 3i/atlas, hangi becerilerin talep edildiğine dair değerli veriler sağlayarak müfredat geliştirme süreçlerini bile etkileyebilir. Bireyler içinse, standart bir özgeçmişin ötesinde, benzersiz uzmanlıklarını sergileme şansı sunuyor. Şirketler içinse, genel kategoriler yerine belirli araştırma ilgi alanları, proje deneyimleri ve hatta patentler gibi daha detaylı bir yetenek havuzuna erişim sağlıyor. Bu detay seviyesi, işe alım sürecini daha verimli ve etkili hale getirerek uzmanlaşmış alanlarda daha dinamik bir iş gücü piyasası oluşturuyor. Siz de fark ettiniz mi bilmiyorum ama, bu tarz entegre sistemler gerçekten de geleceğin iş dünyasının temelini oluşturuyor.
Peki, bundan sonra ne beklemeliyiz? 3i/atlas henüz yolun başında olan dinamik bir platform. Başarısı, kullanıcıların katılımına, platformun ne kadar etkin bir şekilde yönetildiğine ve sürekli güncel tutulup geri bildirimlerle geliştirilmesine bağlı olacak. Eğer gerçekten aktif kullanılır, yeni özelliklerle zenginleştirilir ve ekosistemdeki tüm paydaşlar tarafından benimsenirse, Türkiye’nin inovasyon haritasını bambaşka bir seviyeye taşıyabilir. Yani sadece bir harita olmaktan çıkıp, inovasyonun ve üretimin kalbi haline gelebilir. Umarım bu potansiyel tam anlamıyla değerlendirilir ve hep birlikte ülkemizin teknoloji ve inovasyon alanında yükselişine şahit oluruz. Ne dersiniz, sizin de bu konuda düşünceleriniz varsa yorumlarda paylaşmayı unutmayın. Belki de hep birlikte yeni bir şeyler keşfederiz…
