Açıkçası bu konuyu sanırım ilk kez geçenlerde teyzemin komşusunun başına gelenlerle bu kadar yakından hissettim. Kadıncağız, emekli maaşını alacağı gün telefonuna gelen bir mesajla başladı her şey. “Bankanızdan güvenliğiniz için arıyoruz, bilgilerinizi güncelleyin” tarzı bir şey. Gelin görün ki, o mesajın ve sonrasında arayan kişinin bankayla uzaktan yakından alakası yokmuş. Sonuç mu? Birikmiş tüm parasını kaptırmış. Bu durum beni gerçekten çok etkiledi açıkçası, hele o yaşlı teyzenin halini düşününce…
Malum, son zamanlarda dolandırıcılık vakaları o kadar arttı ki, sanırım her gün hepimizin kapısını çalıyor bir şekilde. SMS’le, telefonla, internette gezerken aniden çıkan bir reklamla… Eskiden kapı kapı dolaşırlarmış belki, şimdi siber dünyanın anonimliğini arkalarına alıp evimize, cebimize kadar giriyorlar. Peki ama neden bu kadar yaygınlaştı sizce? Hiç düşündünüz mü?
Dijital Dünya, Yeni Fırsatlar mı, Yeni Tehlikeler mi?
Bana göre, en büyük etkenlerden biri dijitalleşmenin hızlanması. Her şeyimiz artık internette; bankacılık işlemlerimizden alışverişimize, sosyal çevremizden hatta kişisel bilgilerimize kadar. Hal böyle olunca, kötü niyetli insanlar için de adeta bir açık büfe oluştu (en azından benim gördüğüm kadarıyla). İnsanlar teknolojiye adapte olmaya çalışırken, bir yandan da bu yeni dünyanın risklerini tam olarak kavrayamıyor. Açıkçası bu da, dolandırıcıların işini kolaylaştırıyor. Özellikle büyük şehirlerde yaşayan, yalnız veya yaşlı insanları hedef almaları da işin en can sıkıcı yanı bilemem ama bence öyle.
Diyeceksiniz ki, ‘insanlar nasıl kanıyor böyle şeylere?’ İşin garibi, dolandırıcılar o kadar profesyonel ve ikna edici yöntemler geliştirmişler ki, bazen en dikkatli insan bile bir anlık boşluğuna denk gelebiliyor. Mesela, kendini polis, savcı veya banka görevlisi gibi tanıtanlar, acil bir durum olduğunu söyleyip insanları panikletiyor. Ya da ‘hediye kazandınız’ temalı mesajlarla linklere tıklatıp hesap bilgilerini ele geçirmeye çalışıyorlar (phishing deniyor buna, biliyorsunuzdur belki). Son dönemde ‘kripto yatırım fırsatları’ adı altında yüksek getirili vaatlerle insanları tuzağa düşürenlerin sayısı da bir hayli fazla. Gelin görün ki, vaat edilen o getiriler hiç gelmiyor, aksine tüm paranız buhar olup uçuyor.
İşin ilginç tarafı, sadece finansal kayıplarla sınırlı kalmıyor bu durum. Dolandırılan kişilerde ciddi bir güven kaybı yaşanıyor. Hem devlete, hem bankalara, hatta kendi muhakeme yeteneklerine bile. Bu durum beni gerçekten üzüyor. Psikolojik olarak da ağır bir yük altına giriyorlar; utanç, öfke, çaresizlik… Belki de sadece ben böyle düşünüyorumdur ama, bu bir toplum sağlığı sorunu haline geldi bence.
Peki Nasıl Korunabiliriz Bu Tuzaklardan?
Lafı hiç uzatmadan, gelin birkaç basit ama etkili önlemden bahsedelim. Çünkü inanıyorum ki, bilinçli olmak bu savaşta en güçlü silahımız:
- Şüpheci Olun: Size mantıksız gelen, ‘bedava peynir fare kapanında olur’ dedirten her şeye şüpheyle yaklaşın. Bankalar veya resmi kurumlar sizden asla telefonla veya mesajla kişisel bilgilerinizi, şifrenizi, kart numaranızı istemez.
- Doğrulayın: Eğer bir yerden arandığınızı iddia eden biri varsa, kapatın telefonu ve o kurumun kendi resmi numarasından siz arayıp teyit edin.
- Linklere Dikkat: Tanımadığınız numaralardan gelen veya şüpheli görünen hiçbir linke tıklamayın. Gelen mesajın kimden geldiğine, dilbilgisi hatalarına çok dikkat edin.
- Kolay Para Tuzağına Düşmeyin: Yüksek ve garanti getirili yatırım vaatleri genellikle dolandırıcılıktır. Unutmayın, risk olmadan kazanç olmaz ama dolandırıcılarda risk sadece sizin için var.
- Bilgi Paylaşmayın: Sosyal medyada veya bilmediğiniz sitelerde kişisel bilgilerinizi (TC kimlik no, anne kızlık soyadı vb.) ulu orta paylaşmayın.
Bu konuyu yazarken bile içim daraldı açıkçası. Ama bir yandan da umutluyum. Çünkü bence bilgi paylaşıldıkça azalır bu tür olaylar. Daha dikkatli, daha bilinçli bir toplum olursak, bu dolandırıcıların ekmeğine yağ sürmemiş oluruz. Umarım bu yazı, birilerinin tuzağa düşmesini engeller, bir farkındalık yaratır…
Siz de bu konuda yaşadığınız bir deneyim veya eklemek istediğiniz bir bilgi varsa, lütfen yorumlarda paylaşmayı unutmayın. Birlikte daha güçlü oluruz.
