Açıkçası Halkbank denilince aklıma ilk gelen şey, benim çocukluğumda babaannemin emekli maaşını oradan çekmesi olurdu. Mahallemizin kalabalık çarşısında, o kocaman Halkbank şubesinin önünden geçerken, hep yaşlı teyzelerin, amcaların ve dükkan sahiplerinin kuyruklarını görürdüm. Sanki o bina, sadece bir banka değil, mahallenin bir parçası, bir nevi buluşma noktasıydı. O zamanlar bu bankanın tam olarak ne işe yaradığını, neden diğerlerinden biraz daha farklı durduğunu bilemezdim. Sadece, ‘halkın bankası’ dendiğini duyardım büyüklerden. Gelin görün ki, bu isim hiç de boşuna değilmiş, bunu büyüdükçe daha iyi anladım.
Geçenlerde, sosyal medyada yine Halkbank ile ilgili dönen bir tartışmaya denk geldim. Açıkçası, bu konunun bu kadar konuşuluyor olması beni şaşırtmadı desem yalan olur. Çünkü Türkiye’de kamu bankaları, hele de Halkbank gibi köklü bir kurum, hep göz önünde olmuştur. Benim için bu durum, sadece bir bankacılık meselesi değil, aynı zamanda toplumun dinamiklerini, ekonominin nabzını tutan bir gösterge. Diyeceksiniz ki, ‘Ne alaka şimdi bankayla toplum dinamikleri?’ Haklısınız, ama biraz derine indiğimizde bağları göreceksiniz.
Lafı hiç uzatmadan konuya gireyim. Halkbank, Cumhuriyet’in ilk yıllarında, 1933’te kurulmuş bir banka. Amaç neydi? Esnaf ve sanatkarlara destek olmak. Yani öyle holdinglere, büyük şirketlere değil, doğrudan küçük esnafa, terziye, bakkala, ayakkabıcıya… Bu, bence bankacılık tarihinde oldukça özel bir misyon. Düşünsenize, o dönemde sanayileşme yeni yeni filizlenirken, Anadolu’nun dört bir yanındaki küçük üreticileri, zanaatkarları desteklemek, onlara finansal kapıları açmak ne kadar değerli. Benim gözümde bu, sadece kredi vermek değil, aynı zamanda bir ülkenin kalkınma vizyonunu, toplumun her kesimine ulaşma arzusunu gösteriyor (en azından bankanın kuruluş felsefesi buydu).
Peki bugün ne durumda? Açıkçası, misyonu pek değişmiş sayılmaz. Hala KOBİ’lerin (Küçük ve Orta Boy İşletmeler), esnafın, sanatkarların ve çiftçilerin önemli finansal destekçilerinden biri. Gelin görün ki, günümüz ekonomisinde işler o kadar basit değil. Enflasyon, faiz oranları, küresel ekonomik dalgalanmalar… Tüm bunlar, Halkbank gibi kamu bankalarının üzerindeki yükü artırıyor. Bir yandan hükümetin ekonomik politikalarına destek olmak durumundalar, diğer yandan da ticari bir kuruluş olarak ayakta kalmak zorundalar. Bu dengeyi korumak, bence hiç de kolay değil.
Son zamanlarda Halkbank’ın adını sıkça duymamızın bir nedeni de, devlet destekli kredi paketleri ve teşvik programları. Özellikle pandemi döneminde ve sonrasında, esnafa nefes aldıracak düşük faizli kredilerde Halkbank önemli bir rol oynadı. ‘Destek kredileri Halkbank’tan’ sloganını duymuşsunuzdur belki. Bu, hem bankanın kuruluş felsefesine uygun bir hareket, hem de ekonomik sıkıntıların yaşandığı dönemlerde devletin elini uzatma biçimi. İşin ilginç tarafı, bu tür destekler hep iki ucu keskin bıçak gibi algılanır toplumda. Bir kısım ‘Devlet vatandaşını koruyor, ne güzel!’ derken, diğer kısım ‘Bu kredilerin geri ödemesi ne olacak, bankan��n bilançosuna nasıl yansıyacak?’ diye endişeleniyor. Her iki tarafın da kendine göre haklılık payı var, bilemem…
Bence Halkbank’ın geleceği, Türkiye ekonomisinin genel gidişatıyla çok yakından ilgili. Eğer ülke olarak istikrarlı bir ekonomik büyüme yakalayabilirsek, KOBİ’ler ve esnaf da güçlenir. Bu da Halkbank’ın misyonunu daha sağlam bir zeminde sürdürmesine olanak tanır. Ama eğer dalgalanmalar devam ederse, bankanın üzerindeki kamusal yük de artacaktır. Hiç düşündünüz mü, esnaf bir ülkenin can damarıdır? Onlar ayakta duramazsa, zincirleme bir etkiyle herkes etkilenir. Bu yüzden Halkbank’ın sağlığı, aslında hepimizin sağlığıyla biraz da.
Küçük bir esnafın kredi çekmek için gittiği bir bankanın, sadece rakamlara değil, o insanın hikayesine, emeğine de bakması gerektiğini düşünüyorum. Halkbank’ın bu alandaki deneyimi ve birikimi bence çok değerli. Elbette, her kurum gibi onların da geliştirmesi gereken yanları, eleştirilebilecek noktaları var. Dijitalleşme, müşteri deneyimi, operasyonel verimlilik… Bunlar üzerinde sürekli çalışmaları gerekiyor.
Umarım Halkbank, kuruluş felsefesindeki ‘halkın bankası’ olma ruhunu hiç kaybetmez ve değişen dünyanın koşullarına uyum sağlayarak, küçük ve orta ölçekli işletmelerin, çiftçilerimizin ve esnafımızın yanında olmaya devam eder. Çünkü bence bu, sadece bir bankanın değil, bir ülkenin geleceğidir. Sizin de bu konuda düşünceleriniz varsa yorumlarda paylaşmayı unutmayın. Umarım faydalı olmuştur…
